نام اختلال : ۱ - تیك TIC
تاریخچه : نخستین
بار در سال 1885 ژرژ ژیل دلاتوره وقتی درفرانسه باژان مارتین شارکوکارمی
کرد بیماری را توصیف کرد که بعد ها به نام اختلال توره شناخته شد. او
متوجه سندرومی در بین چند تن از بیماران شد که شامل تیک های متعدد حرکتی بد دهنی و پژواک کلام بود.
تیك
ها انقباض های شدید عضلانی – تكراری و سریع هستند كه به حركات منجر می
گردد كه غیر ارادی تجربه می شوند . تیك ها معمولا در خواب از بین می روند .
در تیك رفتار های كودكان و نوجوانان یا :
پس
از محرك ویا در پاسخ به یك میل درونی ظاهر می شود . تیك ممكن است با گذشت
زمان كاهش یا افزایش یابد .هر چند ارادی نیست ولی در بعضی افراد به طور
دوره ای مهار می شود .
مشهور ترین و شدید ترین تیك سندرم دولاتوره یا اختلال توره است .
مطابق تعریف DSM IV :
اختلال تیك صوتی
اختلال تیك حركتی مزمن
اختلال تیك گذرا
اختلال تیك های دیگر
تیك های صوتی و حركتی مزمن خود یه ساده و مركب تقسیم می شوند .
اختلال تیك صوتی
ساده : (SIMPLE PHONIC TICS) سرفه – پاك كردن گلو – غرغر كردن – پاك كردن بینی – در آوردن صدای حیوانات
مركب : COMPLEX PHONIC) TICS) تكرار واژه ها و عبارات خارج از متن – هرزه گویی ( كلمات مستهجن ) پالی لایا (تكرار واژه های خود) مكررگویی(PALILALIA) (تكرار غیر ارادی كلمات و جملات خود)، مكررخوانی(LEXILALIA)(تكرار غیر ارادی كلماتی كه خوانده میشوند)، كوپرولالیا و یا بد دهنی (COPROLALIA)(بیان
واژه ها و الفاظ ركیك، قبیح و ممنوعه)،صحبت كردن با خود، تغییر دادن مكرر
لحن گفتار، سوت زدن، خندیدن و فریاد كشیدن های ناگهانی. پژواك كلام (ECHOLALIA) تكرار واژه های آخر طرف مقابل .
اختلال تیك حركتی
ساده : ( SIMPLE MOTOR TICS ) انقباض سریع تكراری گروه های عضلانی: چشمك زدن – حركت ناگهانی گردن – بالا انداختن شانه ها
درهم كشیدن صورت
مركب : ( COMPLEX MOTOR TICS) هدف دارتر و تشریفاتی تر : حركات آرایشی – بوییدن اشیا – جهش – رفتار های لمسی – پژواك رفتار
( تقلید رفتار های مشاهده شده ) حركات زشت و ناشایست .
اختلال توره : تیك های متعدد حركتی + یك یا چند حركت صوتی
شرایط : بیش از یك سال – هر روز به دفعات ( موجب ناراحتی و تخریب قابل ملاحظه در زمینه های عملكرد فرد )
قبل از 18 سالگی شروع می شود . ( از مصرف مواد و دارو به وجود نمی آید .)
همه گیری شناسی:
در كودكان ( 5 تا 30 در 10000نفر ) تخمین زده شده و در بزرگسالان ( 1 تا 2 در 10000نفر )
شروع در 7 سالگی ( جزء حركتی ) در 11 سالگی ( جزء صوتی )
در پسرها 3 برابر دخترها است .
سبب شناسی:
عوامل ژنتیكی : در دو قلوهای یك تخمكی بیش از دو تخمكی شایع است .
چون در چند نفر ازافراد خانواده هم دیده شده علت ژنتیكی تشخیص داده شده .
پسران مادران توره در معرض بیشتری از خطر ابتلا هستند .
اختلال توره از طریق اتوزومی غالب انتقال می یابد .
رابطه بین اختلال توره و ADHD 50 درصد است .
رابطه بین اختلال توره واختلال وسواسی – جبری تا 40 درصد است .
بستگان درجه یك احتمال زیادی به ابتلا دارند .
عوامل نوروشیمیایی و نورو آناتونیك :
داروهای آنتاگونیست دوپامین – هالوپریدول – فلوفنازین – پیموزاید در كاهش تیك مؤثرند .
متیل فندیت - آمفتامین 0 پمولین – كوكایین میل به تشدید تیك دارند.
مواد افیونی در پیدایش تیك و اختلال وسواسی – جبری سهیم هستند .
عوامل ایمنی شناختی و پس از عفونت :
یك فرایند خود ایمنی پس از عفونت های استرپتوكوكی است ( احتمالا )
تشخیص و ویژگی های بالینی :
در
تشخیص توره ابتدا باید پزشك با بررسی سابقه تیك های حركتی و حداقل یك تیك
صوتی در مقطعی اختلال را تشخیص دهد . طبق تیك ها باید بارها در روز و
تقریبا در روز به مدت بیش از یكسال دوام داشته باشند .
سن متوسط شروع 7 سالگی است ( اما گاه از 2 سالگی هم دیده شده.) شروع حتما باید قبل از 18 سالگی باشد .
در اختلال توره تیك های اولیه در ناحیه صورت و گردن است و با گذشت زمان پیشرفت نزولی به طرف پاها نشان
می دهد .
شایع ترین تیك ها:
صورت و سر – شكلك در آوردن – چین دادن به پیشانی – بالا بردن ابروها – باز و بسته كردن پلك هر دو چشم
در
هم كشیدن بینی – بالا انداختن شانه ها – غنچه كردن دهان – نشان دادن دندان
ها – گاز گرفتن لب ها بیرون آوردن زبان – جلو آوردن فك – نگاه كردن به
طرفین – چرخش سر و دست و بازو .
معمولا علائم رفتاری مقدماتی نظیر تحریك پذیری مسائل مربوط به توجه و عدم تحمل ناكافی قبل یا هم زمان با تیك شروع می شود .
در بیش از 25% مبتلایان قبل از آن كه تشخیص اختلال توره دریافت نمایند تشخیص بیش فعالی داده می شود .
شایع ترین تیك اولیه چشمك زدن است كه در پی آنیك تیك سر یا ادا اطوار با عضلات صورت همراه است .
اكثر علائم حركتی و صوتی پیچیده سالها پس از شروع علائم اولیه ظاهر می شود .
هرزه گویی در اوایل نوجوانی شروع می شود .به هنگام یك فكر یا یك كلمه زشت و نامقبول اجتماعی در ذهن خطور می كند .
آسیب شناسی و ارزیابی آزمایشگاهی :
تشخیص افتراقی:
۱ - تیك ها را باید از سایر اختلالات حركتی :
- دیستونیك
- كره ای نرم
- آتتووید
- میوكلونیك
- همی بالیستسك
بیماری های عصبی :
- كره هانتینگتون
- پاركینسون
- كره سیدنهایم
- ویلسون تفكیك نمود .
۲- اختلالات
حركات كلیشه ای از جمله عقب و جلو بردن تنه – زل زدن به دست و سایر حركات
تحریكی بر خلاف تیك های ارادی بوده و احساس راحتی به فرد می دهد .
۳ - گاهی اختلالات تیك با چندین اختلال رفتاری و خلقی تؤام است .
۴ - هر چه شدت تیك بیشتر باشد احتمال علائم پرخاشگری و افسردگی در كودكان بیشتر است .
۵ - كودكان اتیستیك و عقب مانده هم علائمی مشابه نشان می دهند .
سیر و پیش آگهی :
اگر بدون اختلال توره باشد با یك بیماری مزمن همراه است .
بیمارانی كه به نوع شدید مبتلا هستند ممكن است به مسائل هیجانی جدی از جمله افسردگی مبتلا باشند .
درمان :
۱ - آموزش خانواده ( نحوه برخورد با فرد مبتلا به تیك )
۲ - درمان دارویی : هالوپریدول - تری فلئوپرازین - پیموزاید - كلویندین برای در مان اختلال توره
ادامه :
اختلال تیك صوتی یا حركتی مزمن :
میزان ابتلا تیك صوتی یا حركتی بیش از توره است . همچنین تعداد پسر ها بیش از دختران می باشد .
تشخیص افتراقی :
تیك های حركتی مزمن باید از انواع تیك های دیگر من جمله حركات كره ای نرم تفكیك شود .
ادا های صوتی غیر ارادی در بعضی اختلالات عصبی نظیر پاركینسون و هانتینگتون دیده میشود .
درمان :
بستگی به شدت اختلال دارد . روان درمانی مهم تر از دارو است .
اختلال تیك گذرا :
DSM IV وجود یك یا چند تیك صوتی یا حركتی یا هر دو آن ها را تؤاما تعریف می كند .
تیك های هر روزه به مدت ۴ هفته (اما نه بیشتر از ۱۲ ماه )
همه گیر شناسی :
حركات عادی گذرا یا پیچش های عضلانی عصبی در دوران كودكی شایع است .
مبتلایان بین 5 تا 24% كودكان در سنین مدرسه هستند .
سبب شناسی :
- تیك های گذرا به سبب علل روانی
- تیك های عضوی بیشتر احتمال دارد كه به توره منجر شوند .
- تیك های روان زا بیشتر احتمال دارد كه خود به خود از بین روند .
تشخیص و ویژگی های بالینی :
ملاك های تشخیص تیك گذرا :
- تیك های واحد یا متعدد حركتی یا صوتی
- بیمار سابقه اختلال توره ندارد
- قبل از ۱۸ سالگی
فقط با مشاهده پیشرفت علائم در طول زمان تفكیك می شود .
سیر بالینی و پیش آگهی :
اكثر افراد مبتلا به تیک گذرا به تیك های جدی تر دچار نمی شوند .
تیك گذرا یا از بین می رود یا فقط در زمان های خاص بروز می كند .
درمان :
درمان بستگی به معاینات پزشك دارد.
درمان دارویی توصیه نمی شود .
روش های رفتاری بخصوص درمان های برگشت عادت .
منابع : كتاب خلاصه روانپزشكی كاپلان - سادوك جلد ۳
نكات برگرفته از اینترنت :
تیک
های عادتی در بیش از ۲۵٪ از کودکان دیده می شود .تیک های عادتی معمولاً با
فواصل زمانی مختلف و با تناوب های خاص تکرار می شوند و اختلالات کلامی خاص
نیز همراه آن دیده نمی شود.
در
سندرم توره، تیک های عضلانی صورت به همراه تیک های صوتی از جمله خرخر
کردن، بالا کشیدن بینی، بازدم صدادار و یا کلامی که قابل کنترل نباشد دیده
می شود.
این اختلالات به طور کلی حدوداً در هفت سالگی به همراه پرش چشم و عضلات صورت و یا حرکات گردن دیده می شود.
کودک
ممکن است علائمی همچون سرفه، خرخر و یا تنفس صدادار هم همراه داشته باشد.
تیک های صوتی ممکن است ماهها و یا حتی سالها نیز دیده شود. حرکات تکراری و
رفتارهای ضداجتماعی این کودکان ممکن است با یک فرد مبتلا به اسکیزوفرنی
اشتباه شود.
بهبود ناگهانی رایج است و تیک ها به ندرت تا زمان پس از بلوغ باقی می مانند.
۱- اختلال كُره (CHOREA):
اختلال حركتی ناهنجار و غیر ارادی است كه علامت مشخصه آن انقباضات نامنظم
و كوتاه و فاقد ریتم می باشد (حركات تكراری نمی باشند). مانند حركات سریع
و ناگهانی و بدون هدف عضلات صورت، گردن، دستها و پاها.این اختلال حركتی در
پی عفونت باكتریایی استرپتوكوكی و همراه با تب روماتیسمی بروز می یابد.
۲ - اختلال دیستونی(DYSTONIA):
به انقباضات غیر ارادی ،شدید،دردناك و پایدار عضلات اطلاق میشود. كه ممكن
است همه عضلات بدن و یا بخشی از آن را درگیر كند. علت اصلی آن ناشناخته
است. اما عوامل ژنتیكی، عدم تعادل مواد شیمیایی بدن، آسیب به مغز و مصرف
برخی داروها در ایجاد آن دخیل میباشند. مانند: دیستونی گردنی كه در آن
عضلات گردن ناگهان به یك سمت چرخیده و گردن ثابت می ماند.
۳ - میوكلونوس(MYOCLONUS):
گرفتگی ماهیچه به پرش و انقباضات سریع و غیر ارادی عضلات گفته میشود.سكسكه
كردن یك نوع طبیعی آن است كه عضله دیافراگم در آن درگیر میشود.این اختلال
معمولا در افراد مبتلا به صرع حساس به نور ایجاد میشود. كه میتواند باعث
ایجاد حركات ناهنجار همزمان در دو سمت بدن شود.