تبلیغات
روانشناسی بالینی - تئاتر درمانی

از آهسته رفتن مترس ، از بی حرکت ایستادن بترس

تئاتر درمانی

تعریف هنر:

هنر مفهوم وسیع و پر رمز و رازی دارد. جنبه‌ای از تعریف هنر، آسمانی و ذهنی است مانند احساسات و افكار خوب داشتن، عاشق بودن، مهر ورزیدن به زیبائی‌ها، لذت بردن از خدمت به دیگران، نوع دوستی و بخشیدن دیگران و...

اما جنبه ای از آن نیز عینی و قابل لمس است. مانند یك انجام خوب؛ مثلاً مهارت در ساختن چیزی، خلاقیت یافتن در امری، شعر خوبی نوشتن، صدای دلنوازی داشتن، نگاه زیبا كردن، حركت لطیف كردن، خوب راه رفتن، دلنشین بودن و توانایی در برقراری ارتباط. اما مهم‌تر آن كه از طریق زبان هنر می توان دیگران را درك كرد؛ البته دامنه هنر بسیار گسترده است و شامل انواع فعالیتهای شخصی می‌باشد. كه افراد می‌توانند از طریق آن با جهان رابطه برقرار سازند از جمله تئاتر درمانی.

 

تعریف تئاتر درمانی:

به نظر یالوم نمایش روانی، روش درمانی است كه در آن اعضاء به عمل و فعالیت اقدام می‌كنند. از طریق ایفای نقش و فعالیت در موقعیتی شبیه زندگی بیانی دیگر، از طریق نمایش روانی فرد به خودشناسی بهتر نایل می‌آید.

ناپیر و جرشنفلد نمایش روانی را روش عملی می‌داند كه برای آن قوانین نوشته شده قبلی وجود ندارد. در یك گروه نمایش روانی، به افراد داوطلبانه به بیان مشكلاتی می‌پردازند كه درصدد رفع آنها هستند.

به عقیده اولسن نمایش روانی عبارت از ایفای نقش در مشاوره و روان درمانی می‌باشد. ایفای نقش خصوصاً در كسانی كه قادر به ایجاد رابطه كلامی نیستند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

تئاتر درمانی روشی است كه برای درمان برخی بیماریهایی روانی كه در آن، بیمار نقشی را باز می‌كند كه با آنچه او را آزار می‌دهد، رابطه دارد. تئاتر درمانی فن درمانگری براساس به نمایش درآوردن صحنه‌هایی در یك موضوع معین توسط گروهی از افراد است كه اختلالهای روانی مشابه دارند.

مورنو معتقد بود كه در تمام اختلالات روان شناختی می‌توان از اصول تئاتر درمانی به عنوان یك روش درمانی مفید بهره گرفت؛ او كاربرد پسیكودرام را به بیماران محدود نمی‌كرد. بلكه این روشها را در مورد تبهكاران، مجرمان، افراد عادی و جمعیتها و موسسه‌ها نیز  به كاربرد همچنین از این روش در موقعیتهای آموزشی، مشاوره ازدواج، مشكلات مراكز صنعتی و به طور كلی برای كلیه موارد مشاوره و راهنمایی استفاده می‌شود.

 

تاریخچه

نقش بازی كردن به شكل تئاتر از زمان‌های قدیم وپس از شكل گیری تمدن و شهر نشینی پدید آمده است. در ابتدا تئاتر وسیله‌ای برای انجام مراسم، آداب و سنن خاص بود. در حدود 4000 سال ق.م مصریان نیز از تئاتر در این موارد بهره می‌گرفتند همچنین در یونان قدیم تئاتر تراژیك نضج گرفت كه در آن، اسطوره های باستانی مثل اسطورة ادیپوس به نمایش درمی‌آمد.

حركات موزون، رقص، آواز، موسیقی، پانتومیم و شكل‌های دیگر نمایشی، چه از نظر بازیگر و چه از دید تماشاگر، نوعی نیاز بشری بوده است. بنابراین، عجیب نیست كه در موارد خاصی مانند آموزش، تعلیم و تربیت و روان درمانی، تئاتر جای را خود را به تدریج باز كند و به عنوان محدودة مشخصی تئاتر درمانی مورد قبول قرار گیرد.

شروع تئاتر درمانی به مثابه یك روش روان درمانی، به دورة دكتر «مورنو» بر می‌گردد. ایشان از 1921 در وین كار خود را در این زمینه آغاز كرد و تئاتر درمانی را « علم كشف حقیقت» نامید. معمولاً مورنو ابتدا خود در میان گروه به صحنه می‌آمد و یك واقعة مربوط به اخبار روز را كه از جراید استخراج كرده بود، توصیف می‌كرد. حضار با كارگردان (مورنو) در این زمینه بحث می‌كردند و سپس كارگران از آن‌ها دعوت می‌كرد تا به صحنه بیایند و آن واقعه را به صورت تئاتر به اجرا درآورند. این بازیگران در زمینة تئاتر حرفه ای نبودند، بلكه هر یك مشكلات فردی- روان شناختی داشتند كه برای درمان، مراجعه كرده بودند. مورنو دریافت كه مسائل فردی اشخاص نه تنها در نحوه انتخاب موضوع بلكه بر نوع و مشاركت آن‌ها در به نمایش درآوردن آن موضوع نیز اثر دارد.

اصل كار مورنو از تئاتر تراژ یك یونان قدیم اقتباس شده بود و تا تئاترها و نمایش‌های تلویزیونی و سینمایی فصلی نیز ادامه داشته است. وقتی عده ای از مردم در كنار هم، صحنه‌های دلسوز یا ترسناك را می‌بینند، پس از آن، اغلب احساس پالایش، تخلیه و راحتی می‌كنند. معمولاً به نظر می‌رسد كه حضار پس از دیدن چنین نمایش‌هایی، از ترس رهایی می‌یابند و علت آن را به آن تراژدی نسبت می‌دهند. به هر حال، مورنو از اخبار روزنامه شروع كرد و آن را به مسائل و تراژدی‌های زندگی افراد تعمیم داد. برای مورنو، اشخاص نمایش دهنده و نمایش در «اینجا واكنون» از اصول اولیه هستند. تجربه و اجرای پی‌درپی وقایع گذشته به فرد امكان می‌دهد تا در برابر آن، تجربه‌ای ملموس‌تر واقعی‌تر داشته باشند. و در نتیجه ذهنیت واقعی‌تری نیز به وقایع گذشته زندگی‌شان بیابند.

صحنة تئاتر درمانی مانند آزمایشگاهی در محیطی آزاد و قابل انعطاف به فرد امكان می‌دهد كه راه حل‌های جانشینی مناسب‌تری در مورد مسئله‌اش پیدا كند. وقتی فرد مسئله‌اش را در جمع و با كمك همان افراد نشان داد به هنگام بحث و مشاركت بعدی، در می‌یابد تنها او نیست كه این مسئله را دارد؛ و در میان افراد گروه نیز كسانی از این نظر، مشابه او هستند. در حین انجام نمایش تئاتر درمانی اطلاعات روان‌شناختی وسیعی از افراد به دست می‌آید كه بر حسب نگرش تحلیل كننده، به كار خواهد رفت.

مورنو معتقد بود كه در تمام اختلالات روان‌شناختی می‌توان از اصول تئاتر درمانی به مثابه روشی درمانی مفید بهره گرفت؛ حتی در جنون! او كاربرد تئاتردرمانی را به بیماران محدود نمی كرد. بلكه این روش‌ها را در مورد بزهكاران، مجرمان، افرادعادی و جمعیت‌ها و مؤسسه ها نیز به كار می‌برد. همچنین در موقعیتهای آموزشی، مشاوره ازدواج، مشكلات مراكز صنعتی و به طور كلی برای همة موارد مشاوره و راهنمایی با روش شناختی مشخص، از تئاتر درمانی‌ استفاده می شود. از 1940 به بعد، مؤسسة مورنو، تئاتر درمانی را به جمع مردم آورد. به این ترتیب همه می‌توانستند در آن شركت كنند. مورنو معتقد است كه شاید روزی بتوان تئاتر درمانی را به صورت «روان پزشكی توده مردم»[1] در تلویزیون مطرح كرد.

امروزه تئاتر درمانی به عنوان شیوه‌ای موثر و روشی جدید در توانبخشی و درمان افراد دچار عارضه‌های روحی و روانی مورد توجه كارشناسان و فعالان حوزه علوم و توانبخشی و هنرهای نمایشی (تئاتر) قرار گرفته است به طوری كه در حال حاضر این شیوه درمانی در بسیاری از كشورها به خصوص كشورهای اروپایی و آمریكایی و كشورهای اسكاندیناوی به عنوان روشی موثر در درمان افراد نیازمند مورد توجه است.

این شیوه درمانی در ایران قدمت چندانی ندارد و آغاز فعالیت آن به سال 1348 و پژوهش‌های دكتر حمید اشكانی و حسن حق‌شناس در مركز روانپزشكی حافظیه شیراز بر می‌گردد.

اما در چند سال گذشته به مددكارشناسان رشته های مختلفی چون روانشناسی كار درمانی و هنرهای نمایشی در بسیاری از مراكز توانبخشی معلولان و مصدومان جنگی شیوه تئاتر درمانی با عناوین مختلف به عنوان یكی از روشهای نوین و مهم درمان و توانبخشی مورد استفاده قرار گرفته است این شیوه درمانی برای نخستین بار بر روی مصدومان جنگی جانبازان گروه اعصاب و روان (اسكیزوفرنیك مزمن) از پنج سال پیش در مركز روانپزشكی سعادت آباد تهران مورد استفاده قرار گرفت كه در قالب فعالیتی درمانی و عضوی از تیم درمان این مركز ظرف مدت زمانی كوتاه تغییرات معنی‌داری در افراد تحت پوشش این شیوه درمانی دیده شده است و در این زمینه نتایج قابل توجهی به دست آمده است. تئاتر درمانی یكی از روشهای هنر درمانی است كه امروزه در مسیر توانبخشی و درمان بیماران روحی و روانی به درستی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این روش درمانی در یكصد سال گذشته به عنوان نقطه تلاقی نهر نمایشی و روانشناسی در ارتباط با پالایش روح و روان انسان و رسیدن به «كاتارسیس» و تعادل روانی مورد توجه كارشناسان قرار گرفته است.

در تئاتر درمانی میتوان به كمك روش‌ها و تكنیك‌های درمانی خاص بر اختلالات روانی غلبه كرد و در راه افزایش قوه یادگیری، ثبات و سلامت شخصیت، كسب مهارت‌های فردی و ارتقای حس خود ادراكی، افزایش توانایی‌های فیزیكی و تقویت مهارت‌های حركتی و تعادل روحی و روانی افراد گام برداشت.

از حدود چهار هزار سال پیش از میلاد مصریان باستان برای بیان و نشان دادن آداب و سنن مذهبی و آیینی خود و ارتباط انسان باخدایان نمایش‌هایی برگزار می كردند كه از این میان می‌توان به آیین «اوزیس و اوزیروس» دو رب‌النوع مصری اشاره كرد كه به نام آیین «مصائب آبیدوس» معروف است این آیین‌ درباره مرگ و رستاخیز است اما بعدها یونانیان باستان تئاتری را پایه‌گذاری كردند كه در آن افسانه ها و اساطیر و داستان های كهن در آن اجرا می‌شد در همین زمان بود كه درام ‌نویسان بزرگی چون اشیل، سوفوكل و اوریپید به عنوان مثلث تراژدی نویسان یونان باستان به ظهور رسیدند.

 عجیب نیست اگر تئاتر و نمایش در مواردی خاص مانند آموزش تعلیم و تربیت روانی به تدریج‌ جای خود را باز كرد و با محدوده‌ای مشخص پذیرفته شد.

در نمایش درمانی، زمان همیشه زمان حال است حتی اگر فرد بخواهد بخش‌هایی از گذشته یا آینده خود را به تصویر بكشد.

نمایش درمانی روش درمانی است كه می تواند در آموزش‌های مشاوره‌ای، مشكلات مراكز صنعتی و به طور كلی همه موارد مشاوره و راهنمایی با روش شناختی مشخص مورد استفاده قرار گیرد. در این روش نمایش درمانگر با تلفیق مبانی علمی و تكنینكی و محتوایی قادر است با ارتباط علم روان شناسی و هنر تئاتر در راه مداوای مراجعان تلاش كند.

عنصر تزكیه و پالایش روحی و روانی در نگاه ارسطو به عنوان مهمترین عنصر درمانی نمایش است كه در این شیوه درمانی به عنوان نخستین نقطه تلاقی هنر نمایشی با علم روانشناسی مطرح شده است.

 با توجه به آمار بالای بیماران دچار عارضه‌های روحی و روانی آیا هنگام آن فرا نرسیده است كه نمایش درمانی به عنوان روشی نوین در درمان مشكلات روحی و روانی جامعه كاركردهای اجتماعی خود را بیشتر نشان دهد

اكنون كه دنیا به سوی درمانهای غیر دارویی گام بر می دارد بر ماست كه تلاش كنیم تا در مسیر آموزش‌های مختلف هنر درمانی از این قافله عقب نمانیم.

 

نگاهی به محدودة تئاتر درمانی

تئاتر درمانی مكتب فكری مستقلی نیست؛ بلكه مجموعه‌ای از اصول و روش‌هاست كه كامل كنندة رویكرد چند وجهی روان درمانی یا رشد و توسعة فردی است. تئاتر درمانی در موقعیت‌های غیر بالینی نیز كاربرد دارد. چنانچه اجرای نقش در تعلیم و تربیت، مشاغل و صنعت و در برنامه های پرورش روحی یا اصلاح ساختار جامعه و حتی پیدا كردن راه حل مسله یا فقط برای تفریح در زندگی روزمره مناسب‌ است. هر چند كه تئاتر درمانی بیشترین اثر را در موقعیتهای گروهی (گروه درمانی) دارد اما با انطباق روش‌های آن در فرایندهای درمانی تحلیل خانواده، زوج درمانی و حتی درمان انفرادی نیز به كار می‌آید. فراتر از روش‌ها، اصول تئاتر درمانی عمق بیشتری به درك پدیدة فردیت و روان شناسی اجتماعی می بخشد. روش‌های تئاتر درمانی بسیاری از رویكردها همچون رفتاری، شناختی، خانواده درمانی، درمان با رویكرد گشتالتی و سایر موارد نفوذ كرده است. تئاتر درمانی و روان كاوی در اروپا و جنوب امریكا بیش از ایالات متحده وحدت پیدا كرده اند، اما در دهة گذشته درك تاثیر متقابل روش‌های تجربی و روان ‌كاوی افزایش قابل توجهی پیدا كرده است.

می‌‌‌توان از چند مثال برای توصیف جایگاه تئاتر درمانی در درمان استفاده كرد. ارتباط روش‌های اجتماعی در موقعیت درمانی گاهی همچون ارتباط ابزار برقی و نجاری است. نجار باید به حدی از مهارت كار كردن با چوب رسیده باشد تا بتواند از ابزار به خوبی استفاده كند. اما ابزار خوب و نو برای او جلوه و تنوع بیشتری در كار ایجاد می كند همچنین روش های تئاتر درمانی را می‌توان به اضافه كردن سازهای بادی به مجموعه یك اركستر تشبیه كرد. وارد كردن این سازها دامنه و عمق اثر اركستر را توسعه می‌دهد. دو موضوع یا دو شیوه اغلب اثر فزاینده بر یكدیگر دارند و موجب پیدا شدن شكل جدیدی می‌گردند كه قوی‌تر از مجموع تك‌تك آنهاست.

 

 

اركان تئاتر درمانی

تئاتر درمانی، روش است كه به شخصی كمك می‌كند تا ابعاد روان‌شناختی مسئله‌اش را كشف كند. بدین ترتیب فرد با به نمایش درآوردن آن‌ها و نه فقط از راه گفت و گو به بازنگری مشكل خود می پردازد. تئاتر درمانی دارای روشهای مختلفی است كه می توان آن‌ها را همان گونه كه هستند یا با تغییراتی بر حسب شرایط، به كاربرد. تئاتر درمانی با روان درمانی و به خصوص روان درمانی گروهی ریشه مشترك دارد.

پروتاگونیست یا «شخص اول» به كسی گفته می‌شود كه در تئاتر درمانی، نقش اصلی را دارد. این فرد ممكن است درمانجو، دانشجو، كارآموز، عضو گروه یا هر فرد دیگری ‌باشد. به طور كلی هر فردی كه موقعیت‌هایی از زندگی خود را به نمایش می‌گذارد. شخص اول یا پروتاگونیست نام دارد.

كارگردان به كسی می‌گویند كه شخص اول را در استفاده از روش‌های تئاتر درمانی و به منظور بازنگری مسئله‌اش هدایت می‌كند. این فرد می تواند رهبر گروه، درمانگر، معلم یا مشاور باشد حتی گاهی كارگردانی تئاتر درمانی را یكی از اعضای گروه به عهده می‌گیرد.

یاور: فردی است كه در كنار شخص اول و كارگردان ایفای نقش می‌كند. این فرد در زندگی شخص اول نشانگر افرادی مانند همسر، كارفرما یا بخش دیگری از موجودیت خود شخص است. سایر نقش‌هایی را كه یاور می‌تواند عرضه كند مانند تصویر شخص اول یا تصویر متضاد اوست.

حضار افرادی هستند كه در مدت اجرای تئاتر درمانی حضور دارند. این افراد ممكن است اعضای گروه درمانی، شركت كنندگان كنگره، دانش‌آموزان كلاس یا اعضای خانواده شخص اول باشند. این افراد برخلاف تماشاگران تئاتر معمولی، با ایفای نقش‌های فعال، شخص اول را در شناخت احساساتش یاری می‌دهند.

 

ابزار تئاتر درمانی

صحنه مكانی است كه نمایش در آن اجرا می‌شود. صحنه ممكن است سكو یا مكان دائمی تئاتر درمانی باشد. حتی افراد می‌توانند كنار هم بایستند و فضایی را میان خود بسازند. محل واقعی تعارض نیز می‌تواند صحنه تئاتر باشد استفاده از ابزار بهتر در هنگام عمل قطعاً تاثیر بیشتری خواهد داشت.

صحنه باید دست كم 4 تا 5 متر عمق داشته باشد. سكوی بلندی را كه به راحتی بتوان بر آن قدم گذاشت، به مفهوم مرز میان حضار و صحنه است ( در یونان باستان به مرز صحنه و تماشاگران پیش صحنه گفته می‌شد. یعنی با گذشتن از این مرز به دنیای نمایش و ایفای نقش وارد می‌شدیم) و توجه شخص اول یا یاور به محض حركت به طرف صحنه، به دنیای تئاتر درمانی جلب می‌شود. معمولاً برای صحنه، وسایلی از جمله چند صندلی سبك و یك میز ساده استفاده می‌ شود.

چند بالش یا پشتی و وسایل دیگر هم به كار می‌آید. برای به كارگیری تخیل خود، برون‌ریزی مشكلات یا به منزلة سنگر و سكو یا مكان مرتفعی كه به صورت نمادین نشان دهندة قدرت و مقام است می توان از صندلی استفاده كرد. میز نمایانگر پشت بام یا یكی از موارد زیر است: میز مطالعه، محل مكالمه، میز غذاخوری، یا غاری كه باید خمیده داخل آن شد و خود را در آن مخفی كرد. بالش‌ برای مشاجره، ضربه زدن گاز گرفتن، دفاع یا حتی بچه ای كه در آغوش گرفته می‌شود به كار می‌رود.

وجود وسایل دیگر ضرورتی ندارد، ولی اگر باشند ممكن است به كار آیند. مثلاً نورپردازی به شكل خاص احساس و فضای ویژه ای را نشان می‌دهد. نور قرمز برای نشان دادن جهنم، اغذیه فروشی، یا احساس عاطفی شدید؛ نور آبی برای صحنه های مرگ، بهشت یا دریا، تاریكی مطلق نمایانگر تنهایی، جدا شدن از جمع یا نیاز به انجام كاری در خلوت؛ و ایجاد فضای تار در صحنه های رویایی به كار می‌آید. همچنین موسیقی چه به صورت زنده و با حضور نوازنده و چه ضبط شده، به خصوص اگر متناسب با فعالیت حركتی بازیگران تنظیم شود، تاثیر عمیقی بر تئاتر درمانی دارد.

 

شكل های اصلی نمایشی تئاتر درمانی

تئاتر درمانی به نمایشی گفته می‌شود كه حل كنندة مشكلات عاطفی شخص باشد. این شكل از تئاتر بر عواطف شخص اول متمركز است. در مجموع ممكن است در بخش‌های مختلف زندگی فرد مانند گذشته، حال و آینده وی سیر كند. معمولاً سمت و سوی اصلی حركت تئاتر درمانی، بخش‌های عمیق عواطف فردی است.

سوسیودرام: نوعی از تئاتر درمانی است كه هدفش مشخص كردن مسائل گروهی (و نه فردی) است. در این گونه نمایش‌ها نیز شخص اول وجود دارد ولی مسائل فردی وی مطرح نیست، بلكه نقشی كه در گروه بازی می‌كند، مهم است مثلاً یك گروه از دانشجویان پرستاری برای یادگیری روش صحیح برخورد با بیماران خاص.

در موقعیت هایی كه بررسی مسائل فردی مورد نظر گروه است، سوسیودرام شروع مناسبی برای تئاتر درمانی است. البته سوسیودرام خود به تنهایی برای برسی فشارهای عصبی كه ممكن است در روابط بین فردی مانند رابطه بین شهرنشین و پلیس، والد و فرزند، پسر و دختر، نژادهای مختلف یا كارمند و كارفرما و معلم و دانش‌آموز پیش آید الگوی جامع و مناسبی است.

اجرای نقش: نیز مانند سوسیودرام، یكی دیگر از شیوه های تئاتر درمانی است. اغلب این واژه را به معانی مختلف به كار می برند. ولی افراد حرفه ای این روش را سطحی‌تر از تئاتر درمانی می‌دانند و آن را متمركز بر محور مسائل اختصاصی و جزئی فرد به حساب می‌آورند. هدف این گونه نمایش‌ها معمولاً كاوش احساسات عمیق نیست؛ بلكه هدف كسب و درك راه های گوناگون و موثرتر حل یك  مسئله عمومی است. در جلسات گروهی كه در محافل صنعتی، مدارس و در زمینه‌های آموزش حرفه ای برگزار می‌شود این روش برای كسب مهارت‌های مختلف مانند مهارت در فن مصاحبه، نحوه برخورد با كودكان استثنایی، ایجاد رابطة صحیح با مشتری و غیره به كار می‌آید.

 

روش های تئاتر درمانی

تئاتر درمانی دارای روش‌های متنوع است. این روش‌ها در خدمت اهداف مختلفی به كار می‌آید كه فهرست وار به قرار زیرند.

برای از بین بردن احساسات ناخوشایند شخص اول روشهای مانند «خودگویی» «تئاتر یك نفره» «تشدید» «مجاورت» و استفاده از مبالغه در علائم غیر كلامی و همچنین مبالغه در ارتفاع، فاصله و محل قرار گرفتن فرد را می‌توان به كار گرفت.

با روش‌های ضبط و پخش مجدد ویدیویی رفتار و با اجرای «نقش آینه‌وار» یا روش «در پشت سرت چه می‌گذرد» «انعكاسی افكار حضار»، «سرود جمعی» به صورت نجوا و تمرین‌های علائم غیر كلامی می‌توان به شخص اول كمك كرد تا نسبت به رفتار خویش بینش پیدا كند. حمایت با روش‌های «ساختار من» همچنین مشاركت عاطفی و استفاده به جا وخردمندانه از تماس جسمی مانند در آغوش گرفتن و نگه‌داشتن صورت می گیرد. روش‌هایی مانند خواب‌هیپنوز، تخلیات هدایت شده و بسیاری از روشهای دیگر را در تئاتر درمانی می‌توان به كار برد. كارگردان با روش‌های فوق می‌تواند شخص اول را در اجرای بخشی از تجربیات چه در زندگی و چه در دنیای‌رویا، خاطرات، هذیان‌ها، ترس‌ها و تخیلات یاری دهد.

 

سوسیودرام و سایكودرام

سوسیودرام روشی كه درآن به بازگشایی مشكل گروهی از افراد می‌پردازند و «نقش» با «رابطه نقش» آفرینی اهمیت دارد. مورنو در نوشته‌های خود بدین صورت به آن اشاره كرده است. «مردمانی از نژادهای متفاوت، با شیوه‌های متفاوت زندگی در گرد هم آیی تلاش می‌كرده‌اند كه اختلافات خود را حل و فصل كنند.» برخی دیگر از مثال های آن عبارتند از:

-    گروهی از پرستاران كه در همایشی سعی می‌كنند كه درباره احساس خود به بیمار مبتلا به ایدز آشنایی بیشتری كسب كنند

-    جوانان پسر و دختر كه در همایشی با انتظارات متفاوت از قرار ملاقات‌ها و نگرش‌های متفاوت درباره روابط جنسی آشنا می‌شوند.

سایكودرام یا تئاتر درمانی در مقایسه با سوسیودرام مستقیماً به ویژگی‌های شخصی یك فرد مشخص و ارائه جنبه هایی از زندگی او می‌پردازد. علاوه بر این نقش او را در روابط بین فردی، مثلاً او را نه فقط در مقام مادر یا همسر بلكه در مقام مادر یا همسر آن كودك یا همسر خاص با ویژگی‌های مشخص، به حضار نشان می‌دهد. لذا سایكودرام تمركز بر فردیت و موقعیت افراد دارد و شخص اول محور اصلی است. تئاتر این چنین بر جنبه های زندگی شخص اول در زمان‌های گذشته، حال و آینده متمركز است. معمولاً سایكودرام در جهت جنبه‌های عمیق عاطفی- هیجانی- حركت می‌كند.

 ممكن است سوسیودرام به منزله مرحله گرم كردن سایكودرام استفاده شود. ولی ممكن است از نظر اخلاقی كار درستی نباشد كه این روش را بدون رضایت افراد گروه انجام دهیم. بنابراین در بیشتر موقعیت‌هایی كه سوسیودرام اجرا می‌شود كارگردان باید مراقب باشد كه زندگی خصوصی افراد بدون اجازه مستقیم‌شان در معرض نگاه عموم قرار نگیرد.

 

سایكودرام و دراماتراپی

1-     شخص سایكودرام آموزش خود را از روان درمانی شروع كرده، پس از كسب تجربه و علم كافی با روش‌های مورنو ادامه می دهد. بسیاری از روان درمانگر‌های موفق سایكودرام را در تلفیق با سایر روش‌های روان درمانی به كار می‌گیرند. برخی از این افراد سایكودرام را در موقعیت‌های غیر بالینی (غیر مرضی) همچون تعلیم و تربیت و مشاوره شغلی نیز به كار می‌گیرند. دراماتراپیست‌ها معمولاً اول در تئاتر حرفه‌ای می‌شوند و پس در حوزه دراماتراپی و روان درمانی آموزش می‌بیند.

2-     متخصص تئاتر درمانی بر اجرای صحنه های واقعی زندگی شخصی اول تأكید دارد در حالی كه دراماتراپیست‌ها بر اجرای نقش دیگران توسط هنر پیشه‌های خود تاكید می‌كنند.

3-     تئاتر درمانگرها از تمرین‌ نمایش به شدت اجتناب می‌كنند در حالی كه دراماتراپیست‌ها برای آماده سازی و تمرین مراجعان خود برای اجرا، تا جنبه‌هایی از تجربه‌های شخصی فرد مراجع را به نمایش می‌گذارد، اهمیت قائلند.

 

یاور یا ایگوكمكی

« من یاور» یا «ایگوكمكی» یا «فرد یاور» كه مختصراً یاور نیز نامیده می‌شود، در تئاتر درمانی به فرد یا افرادی می‌گویند كه در جریان نمایش به شخص اول، برای بازنگری به مسئله اش، یاری می‌رسانند.

 

 

 

انواع نقش‌های یاور

ایفای نقش شخصی مهم در زندگی شخص اول و گاهی بیان فضای اجتماعی او به عهدة فرد یاور است. مثلاً افرادی ماند همسر، پسر، كارفرما، دوست یا درمانگر و غیره. هنگامی كه خصوصیات فردی این شخص مغایر و نقطة مقابل شخصی اول باشد، «آنتاگونیست» نیز نامیده می‌شود.

مضاعف سازی: كه در آن یاور نقش بدل شخص اول را به عهده می‌گیرد، یكی دیگر از انواع نقش‌های یاور است. در این نقش، فرد یاور به منزلة «مضاعف» و «تصویر» یا «سایه» شخص اول، احساس درونی را روشن‌تر بیان می‌كند.

نقش شخص ثالث و غریبه: (پلیس، آموزگار، درمانجو) نیز به عهده یاور است. در این نقش، فرد خاصی كه با شخصی اول آشنایی و نزد یكی داشته باشد، مطرح نیست.

همچنین نقش‌های الهام گرفته شده از تخیلات فردی را نیز یاور ایفا می‌كند برای مثال، نقش خدا، قانون، پری رویایی، پدر ایده آل كه شخص اول هیچ وقت او را ندیده یا الهه نجاتی كه او را از خطر می‌رهاند.

 

عملكردهای یاور

یاور با به كار بردن كلمات «اكنون و اینجا» این تصور را در شخص اول تقویت می‌كند، كه واقعه در زمان حال و در همان مكان در شرف وقوع است. بنابراین، عملكردهای یاور برای هر چه بیشتر درگیر كردن شخص اول در نمایش در حال اجراست. انعكاس این اعمال سبب می‌شود كه تعارض‌های پایه ای و احساسات سركوب شده، سریع و كامل آشكار شوند.

انتخاب فرد یاور

معمولاً نقش فرد یاور را یكی از اعضای گروه یا فردی حرفه ای (دوره دیده) ایفا می‌كند. در مؤسساتی كه تئاتر درمانی روش اصلی درمان است، یاور حرفه‌ای و تعلیم دیده نیز جزء كار درمانی است. چنین فردی می تواند یك كارآموز كارگردانی تئاتر درمانی، پرستار، كمك درمانگر یا حتی یكی از كاركنان مؤسسه باشد كه در روشهای تئاتر درمانی نیز تجربه‌هایی داشته باشد.

قدرت یك یاور حرفه ای برای ایفا نقش‌های كلیدی به توانایی او در آماده سازی و گرم كردن خود برای ایفای آن نقش مربوط است. یاوری كه بتواند نقش‌های متنوعی را ایفا كند و احساسات خود با، وضوح نشان دهد در شكل گرفتن و جوشش تئاتر درمانی بسیار مؤثر است.

 

یاور دوبل یا مضاعف

در روش مضاعف كه گاهی «جایگزین ایگو» نیز نامیده می‌شود، فرد یاور در نقش بخشی از موجودیت درونی شخص اول قرار می‌گیرد. از آن جا، كه برون‌ریزی عواطف عمیق شخص اول یكی از اهداف اساسی به كارگیری روش های تئاتر درمانی و استفاده از مضاعف مؤثرترین راه در بیرون كشیدن این عواطف است، این روش به منزله «قلب تئاتر درمانی» نیز شناخته شده است.

 

عملكردهای یاور مضاعف

نخستین هدف یاور مضاعف، تحریك شخص اول به برون ریزی تجربیات عمیق روانی است. دومین هدف آن ایجاد رابطه حمایتی با شخص اول است شخص اول با این حمایت، قادر می‌شود بیشتر خطر كند و در ارتباط كلامی و غیر كلامی كامل تر درگیر شود. سومین هدف یاور مضاعف، القای راهنمایی و توجیه‌های مؤثرتر به شخص اول است. اگر یاوری كه نقش مضاعف را ایفا می‌كند، بین خود و شخص اول ارتباط مناسب ایجاد كند، شخص اول جملاتی را كه یاور مضاعف به منزلة بخشی از موجودیت او می‌گوید بهتر و راحت‌تر می‌پذیرد.

 

روش آماده شده كارگردان

كارگردان وقتی می تواند از روش‌های تئاتر درمانی به بهترین شكل بهره برداری كند كه خودآمادگی قبلی پیدا كرده باشد، برای رسیدن به این هدف، باید زمانی را به افزایش تحریك جسمی، تغییر محل صندلی‌ها، گفت و گو با گروه درباره موضوع‌های متفرقه و دادن اطلاعات اولیه در مورد نقش خود اختصاص می دهد. همة این فعالیتها باعث می‌شود كه كارگردان از نظر جسمی و ذهنی خود را برای شروع تئاتر درمانی آماده كند. شایان ذكر است كه بدترین كارگردان كسی است كه روی صندلی بنشیند و بدون حركت به اطراف صحنه و میان حضار،  بخواهد برای شروع، مطالبی را بیان كند.

اگر كارگردان در القای حس اعتبار و صمیمت میان افراد گروه موفق شود، گروه او را می‌پذیرد و به او اطمینان می‌كند، در پیروی از رفتار او مجاهدت می‌ورزد و در خود آشكار سازی، خودجوشی، قبول طنز و انتقاد، تحمل فاصله (قبول حقوق دیگر اعضای گروه)، تقبل ایفای نقش و نمایش‌های اجباری از او الگو می‌گیرد.

كارگردان می‌تواند برای تطابق تفكرات و انتظارات خود از روش‌های مختلف، كه همه در راستای آماده سازی خود وی است، بهره‌مند شود. كه بعضی از این روش‌ها عبارتند از:


نوع مطلب : هنر درمانی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Cialis prices
شنبه 4 فروردین 1397 01:40 ب.ظ

You actually mentioned that fantastically.
cialis manufacturer coupon cialis 5 mg scheda tecnica generic cialis cialis tadalafil online where do you buy cialis buy online cialis 5mg precios de cialis generico cost of cialis cvs cialis canadian drugs tadalafil 20mg
What causes the heels of your feet to burn?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 05:54 ق.ظ
Hey, I think your blog might be having browser compatibility
issues. When I look at your blog in Chrome, it looks fine but when opening in Internet Explorer,
it has some overlapping. I just wanted to give you a quick heads up!
Other then that, amazing blog!
audreyshindo.blog.fc2.com
چهارشنبه 18 مرداد 1396 02:09 ب.ظ
My spouse and I stumbled over here coming from a different website and
thought I might as well check things out. I like what I
see so now i'm following you. Look forward to looking at your web
page repeatedly.
نرم افزار سهام
پنجشنبه 15 مهر 1395 10:54 ق.ظ
مطالب جالب بود
mahvash
دوشنبه 13 آذر 1391 08:35 ب.ظ
thank you so much for everything
مرضیه مبرا
جمعه 26 خرداد 1391 09:34 ق.ظ
با سلام در صورت تمایل می توانید در کارگاه های هنر درمانی و تاتر درمانی ما شرکت کنید. ادرس تهران میدان انقلاب ... مرضیه مبرا کارشناس ارشد روانشناسی تلفن تماس09174108208
شراره
شنبه 26 آذر 1390 03:07 ب.ظ
حرکت به سوی شناخت و فهم تائتر در روان انسان حرکت به جا و به زمانی است....چه.هنر یکی از اصلی ترین ارکان فهم فضای انتزاعی روان است...در زمینه ی پسیکو درام برای هر نوع همکاری اماده ام
دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی.دانشگاه علامه
یه همکار
سه شنبه 12 مرداد 1389 02:43 ب.ظ
سلام خسته نباشید خیلی استفاده کردم از مقاله ای که در مورد تئاتر درمانی نوشته بودید
رضا
دوشنبه 19 بهمن 1388 04:01 ب.ظ
بقیه مطلب؟
مهدی
شنبه 3 بهمن 1388 10:38 ب.ظ
بدون ذکر منبع؟!!!!
saed
دوشنبه 28 دی 1388 10:56 ق.ظ
mersi kheyli behem komak kard
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo
www.tarhebartar.ir Dashboard Clock مطلب را به بالاترین بفرستید: Balatarin Locations of visitors to this page

كد تقویم

كد تقویم

/v4ex/sidebar.js">
free counters